Dla wielu kierowców orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów jest znacznie bardziej dotkliwe niż sama kara grzywny czy nawet kara pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. W praktyce utrata prawa jazdy często oznacza utratę możliwości wykonywania pracy, prowadzenia działalności gospodarczej, dowożenia dzieci do szkoły czy codziennego funkcjonowania.
Nie każdy jednak wie, że polskie prawo przewiduje rozwiązanie, które w określonych przypadkach pozwala wrócić za kierownicę jeszcze przed zakończeniem okresu zakazu prowadzenia pojazdów.
Tym rozwiązaniem jest blokada alkoholowa.
Wbrew powszechnemu przekonaniu blokada alkoholowa nie powoduje skrócenia zakazu prowadzenia pojazdów. Nie oznacza również jego uchylenia ani darowania przez Sąd. Polega ona na zmianie sposobu wykonywania środka karnego. Kierowca nadal pozostaje objęty zakazem, jednak może prowadzić wyłącznie pojazdy wyposażone w specjalne urządzenie uniemożliwiające uruchomienie silnika po wykryciu alkoholu w wydychanym powietrzu.
W praktyce dla wielu skazanych jest to druga szansa na powrót do normalnego życia zawodowego i rodzinnego.
Czym jest blokada alkoholowa?
Blokada alkoholowa jest urządzeniem technicznym montowanym w samochodzie, którego zadaniem jest uniemożliwienie uruchomienia silnika osobie znajdującej się pod wpływem alkoholu.
Przed uruchomieniem pojazdu kierowca musi wykonać próbę wydychanego powietrza. Jeżeli urządzenie wykryje stężenie alkoholu przekraczające dopuszczalny próg określony w przepisach technicznych, silnik nie zostanie uruchomiony.
Nowoczesne urządzenia stosowane w Polsce wymagają również wykonywania dodatkowych pomiarów już podczas jazdy. Ich celem jest wyeliminowanie sytuacji, w której badanie przed uruchomieniem samochodu wykonałaby inna osoba.
Blokada alkoholowa nie jest więc jedynie prostym alkomatem. Jest elementem systemu kontroli mającego zapewnić, że pojazd prowadzi wyłącznie osoba trzeźwa.
Blokada alkoholowa nie oznacza odzyskania pełnego prawa jazdy
To jeden z najczęściej powtarzanych mitów.
Klienci bardzo często pytają:
„Po zamontowaniu blokady odzyskam prawo jazdy?”
Odpowiedź brzmi:
Nie do końca.
Po wydaniu przez Sąd pozytywnego postanowienia nie dochodzi do uchylenia zakazu prowadzenia pojazdów.
Zakaz nadal obowiązuje.
Zmienia się jedynie jego zakres.
Od tego momentu kierowca może prowadzić wyłącznie pojazdy wyposażone w blokadę alkoholową. Prowadzenie samochodu, który nie posiada takiego urządzenia, nadal stanowi naruszenie orzeczonego środka karnego i może prowadzić do bardzo poważnych konsekwencji prawnych.
Jest to niezwykle istotne, ponieważ wielu kierowców błędnie zakłada, że po uzyskaniu zgody Sądu mogą prowadzić każdy samochód.
Tak nie jest.
Dlaczego wprowadzono blokadę alkoholową?
Instytucja blokady alkoholowej została wprowadzona do polskiego porządku prawnego przede wszystkim z dwóch powodów.
Po pierwsze – poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego.
Po drugie – umożliwienia powrotu do normalnego funkcjonowania osobom, które popełniły przestępstwo związane z prowadzeniem pojazdu po alkoholu, ale swoim późniejszym zachowaniem udowodniły, że przestrzegają porządku prawnego i nie stanowią już zagrożenia dla innych uczestników ruchu.
Ustawodawca wyszedł z założenia, że wieloletni zakaz prowadzenia pojazdów nie zawsze jest jedynym skutecznym rozwiązaniem.
W wielu przypadkach zastosowanie blokady alkoholowej zapewnia wysoki poziom bezpieczeństwa, a jednocześnie pozwala kierowcy wrócić do pracy, wykonywania obowiązków rodzinnych czy prowadzenia działalności gospodarczej.
Podstawa prawna
Możliwość wykonywania zakazu prowadzenia pojazdów wyłącznie wobec pojazdów niewyposażonych w blokadę alkoholową została uregulowana w art. 182a Kodeksu karnego wykonawczego.
Przepis ten przewiduje, że po spełnieniu ustawowych warunków Sąd może zmienić sposób wykonywania środka karnego, jeżeli postawa, właściwości i warunki osobiste skazanego oraz jego zachowanie po wydaniu wyroku uzasadniają przekonanie, że prowadzenie pojazdu wyposażonego w blokadę alkoholową nie będzie zagrażało bezpieczeństwu w komunikacji.
Oznacza to, że decyzja Sądu nigdy nie ma charakteru automatycznego.
Sąd każdorazowo dokonuje indywidualnej oceny konkretnej osoby i konkretnej sprawy.
Kto może ubiegać się o blokadę alkoholową?
Nie każdy skazany może od razu złożyć taki wniosek.
Przepisy przewidują określone warunki czasowe.
Co do zasady z możliwości tej mogą skorzystać osoby, które:
- odbyły co najmniej połowę okresu zakazu prowadzenia pojazdów,
a w przypadku dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów:
- wykonywały zakaz przez co najmniej 10 lat.
Samo spełnienie tego warunku nie oznacza jednak, że Sąd wyrazi zgodę.
Jest to dopiero pierwszy etap.
Sam upływ czasu nie wystarczy
W praktyce wielu kierowców wychodzi z założenia, że skoro minęła połowa zakazu, to Sąd powinien automatycznie uwzględnić ich wniosek.
To błędne przekonanie.
Sąd bada znacznie więcej okoliczności.
Znaczenie mogą mieć między innymi:
- postawa skazanego po wydaniu wyroku,
- przestrzeganie porządku prawnego,
- wykonywanie orzeczonych obowiązków,
- sposób życia,
- sytuacja rodzinna,
- sytuacja zawodowa,
- rzeczywista potrzeba korzystania z samochodu,
- stopień resocjalizacji,
- stosunek do popełnionego czynu.
W praktyce oznacza to, że dwie osoby skazane za bardzo podobne przestępstwa mogą otrzymać zupełnie odmienne rozstrzygnięcia.
Jakie sprawy najczęściej dotyczą blokady alkoholowej?
Najczęściej z instytucji tej korzystają osoby skazane za:
- prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości (art. 178a § 1 k.k.),
- prowadzenie pojazdu w warunkach tzw. recydywy komunikacyjnej (art. 178a § 4 k.k.),
- niektóre przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, w których orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów.
Nie oznacza to jednak, że w każdej takiej sprawie uzyskanie zgody Sądu będzie możliwe. Każdy przypadek wymaga odrębnej analizy zarówno pod kątem formalnym, jak i praktycznym.
Czy warto złożyć wniosek?
W wielu przypadkach – zdecydowanie tak.
Dla osoby, która utrzymuje rodzinę jako kierowca, przedstawiciel handlowy, przedsiębiorca czy pracownik wykonujący obowiązki w terenie, możliwość prowadzenia samochodu wyposażonego w blokadę alkoholową może oznaczać powrót do normalnego funkcjonowania na wiele miesięcy, a czasem nawet kilka lat przed zakończeniem obowiązywania zakazu.
Nie oznacza to jednak, że każdy wniosek zostanie uwzględniony.
Dlatego tak duże znaczenie ma jego właściwe przygotowanie, odpowiednie uzasadnienie oraz przedstawienie dowodów potwierdzających, że skazany daje rękojmię bezpiecznego uczestniczenia w ruchu drogowym.
To właśnie tym zagadnieniom poświęcona będzie kolejna część artykułu.
Blokada alkoholowa – jak odzyskać prawo jazdy?
W pierwszej części artykułu wyjaśniliśmy, czym jest blokada alkoholowa, kto może ubiegać się o zmianę sposobu wykonywania zakazu prowadzenia pojazdów oraz dlaczego nie oznacza ona uchylenia środka karnego.
Najważniejsze pytanie pozostaje jednak inne:
Co zrobić, aby Sąd rzeczywiście wyraził zgodę na prowadzenie pojazdów wyposażonych w blokadę alkoholową?
W praktyce właśnie na tym etapie zapada większość decyzji. Sam upływ połowy okresu zakazu nie wystarczy. Sąd każdorazowo ocenia, czy skazany daje rękojmię, że ponownie nie stworzy zagrożenia dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym.
Jak Sąd ocenia wniosek?
Postępowanie dotyczące blokady alkoholowej znacząco różni się od procesu karnego.
Sąd nie analizuje ponownie, czy skazany popełnił przestępstwo. Ta kwestia została już prawomocnie rozstrzygnięta.
Przedmiotem oceny jest wyłącznie to, czy obecnie istnieją podstawy do zmiany sposobu wykonywania zakazu prowadzenia pojazdów.
W praktyce Sąd stara się odpowiedzieć na jedno zasadnicze pytanie:
Czy ta osoba może wrócić za kierownicę samochodu wyposażonego w blokadę alkoholową bez stwarzania zagrożenia dla innych uczestników ruchu?
Dlatego ogromne znaczenie ma nie tyle samo przestępstwo sprzed kilku lat, ile wszystko to, co wydarzyło się później.
Co bierze pod uwagę Sąd?
Przepisy wskazują jedynie ogólne kryteria oceny.
W praktyce Sądy analizują między innymi:
- postawę skazanego po wydaniu wyroku,
- sposób wykonywania orzeczonych obowiązków,
- przestrzeganie porządku prawnego,
- sytuację rodzinną,
- sytuację zawodową,
- potrzebę korzystania z samochodu,
- stosunek do popełnionego czynu,
- zachowanie w okresie obowiązywania zakazu.
Każda z tych okoliczności może mieć znaczenie.
Dlatego dobrze przygotowany wniosek nie powinien ograniczać się do jednego zdania:
„Prawo jazdy jest mi potrzebne do pracy.”
Takie uzasadnienie bardzo często okazuje się niewystarczające.
Czy potrzeba pracy wystarczy?
Nie.
To jeden z największych błędów popełnianych przez skazanych.
Praktycznie każdy kierowca pisze, że:
- potrzebuje samochodu do pracy,
- musi utrzymać rodzinę,
- dojeżdża do miejsca zatrudnienia,
- opiekuje się dziećmi.
Dla Sądu nie jest to nic wyjątkowego.
Dlatego sam argument ekonomiczny bardzo rzadko przesądza o pozytywnym rozstrzygnięciu.
Znacznie większe znaczenie ma pokazanie, że przez cały okres wykonywania zakazu skazany:
- przestrzegał prawa,
- wyciągnął wnioski z popełnionego czynu,
- prowadzi ustabilizowany tryb życia,
- nie daje podstaw do przypuszczenia, że ponownie będzie prowadził pojazd pod wpływem alkoholu.
Czy trzeba przyznać się do błędu?
W praktyce – tak.
Sądy zdecydowanie lepiej oceniają osoby, które potrafią krytycznie spojrzeć na swoje wcześniejsze zachowanie.
Nie chodzi jednak o składanie przesadnych deklaracji czy emocjonalnych przeprosin.
Znacznie lepiej przedstawić rzeczową argumentację, wskazując, że:
- skazany rozumie niebezpieczeństwo wynikające z prowadzenia pojazdu po alkoholu,
- zdaje sobie sprawę z konsekwencji swojego zachowania,
- od czasu wyroku zmienił swoje podejście,
- przestrzega obowiązującego porządku prawnego.
Takie stanowisko jest znacznie bardziej przekonujące niż próba umniejszania własnej odpowiedzialności.
Jakie dokumenty warto dołączyć?
To właśnie tutaj wielu skazanych popełnia błąd.
Do Sądu trafia krótki wniosek bez żadnych załączników.
Tymczasem odpowiednio dobrane dokumenty często mają bardzo duże znaczenie.
W zależności od konkretnej sprawy warto rozważyć dołączenie:
- zaświadczenia od pracodawcy,
- dokumentów potwierdzających prowadzenie działalności gospodarczej,
- opinii o pracy,
- dokumentów dotyczących obowiązków rodzinnych,
- zaświadczeń o leczeniu odwykowym lub terapii,
- zaświadczeń o ukończonych programach edukacyjnych,
- opinii kuratora, jeżeli była sporządzana,
- dokumentów potwierdzających wykonywanie orzeczonych obowiązków.
Każda sprawa jest inna.
Rolą obrońcy jest wybór takich dowodów, które najlepiej pokażą zmianę postawy skazanego.
Czego nie pisać we wniosku?
W praktyce bardzo często spotykamy argumenty, które zamiast pomagać – osłabiają cały wniosek.
Nie warto opierać uzasadnienia wyłącznie na stwierdzeniach:
- „Każdemu mogło się zdarzyć.”
- „To był pech.”
- „Nikomu nic się nie stało.”
- „Policja miała zły dzień.”
- „Nie było dużego ruchu.”
- „Przejechałem tylko kilkaset metrów.”
Takie argumenty mogą sprawiać wrażenie, że skazany nadal nie dostrzega społecznej szkodliwości swojego zachowania.
Czy rozprawa zawsze się odbywa?
Nie.
W wielu przypadkach Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu.
Jeżeli jednak uzna to za potrzebne, może wyznaczyć posiedzenie z udziałem skazanego.
Warto być przygotowanym na pytania dotyczące:
- obecnej sytuacji zawodowej,
- wykonywania zakazu,
- powodów złożenia wniosku,
- zmian, jakie nastąpiły od czasu wydania wyroku.
Czy prokurator może sprzeciwić się wnioskowi?
Tak.
Prokurator uczestniczący w postępowaniu może zająć stanowisko i wnosić o nieuwzględnienie wniosku.
Nie oznacza to jednak, że Sąd jest związany jego stanowiskiem.
Ostateczna decyzja zawsze należy do Sądu.
Czy odmowa oznacza koniec?
Absolutnie nie.
Jeżeli Sąd odmówi zmiany sposobu wykonywania zakazu, nie oznacza to definitywnego zamknięcia drogi do uzyskania blokady alkoholowej.
W wielu przypadkach możliwe jest ponowne złożenie wniosku po upływie pewnego czasu, zwłaszcza gdy pojawią się nowe okoliczności przemawiające na korzyść skazanego.
Może to być na przykład:
- zmiana sytuacji zawodowej,
- nowe obowiązki rodzinne,
- upływ kolejnych miesięcy bez naruszania prawa,
- zakończenie terapii,
- uzyskanie nowych dokumentów potwierdzających pozytywną postawę.
Najczęstsze błędy popełniane przez skazanych
Z naszej praktyki wynika, że najczęściej spotykamy następujące błędy:
- złożenie wniosku zbyt wcześnie,
- brak jakichkolwiek dokumentów potwierdzających sytuację życiową,
- bardzo lakoniczne uzasadnienie,
- skupienie się wyłącznie na potrzebie pracy,
- bagatelizowanie popełnionego przestępstwa,
- brak profesjonalnego przygotowania argumentacji.
W efekcie wiele osób otrzymuje decyzję odmowną, mimo że po odpowiednim przygotowaniu ich szanse mogłyby wyglądać zupełnie inaczej.
Dlaczego warto skorzystać z pomocy adwokata?
Postępowanie dotyczące blokady alkoholowej wydaje się proste.
W rzeczywistości bardzo wiele zależy od sposobu przedstawienia okoliczności sprawy.
Doświadczony obrońca od spraw karnych potrafi ocenić:
- czy w ogóle warto składać wniosek,
- kiedy jest najlepszy moment na jego wniesienie,
- jakie dokumenty należy zgromadzić,
- które argumenty mają największą szansę przekonać Sąd,
- jakie okoliczności mogą wymagać dodatkowego wyjaśnienia.
Dzięki temu możliwe jest przygotowanie wniosku, który nie ogranicza się do kilku ogólnych zdań, lecz kompleksowo przedstawia sytuację skazanego oraz pokazuje, że dalsze prowadzenie pojazdu wyposażonego w blokadę alkoholową nie będzie stanowiło zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu drogowego.
Jak działa blokada alkoholowa?
Zasada działania urządzenia jest stosunkowo prosta.
Przed uruchomieniem silnika kierowca musi wykonać badanie wydychanego powietrza.
Jeżeli urządzenie nie wykryje alkoholu przekraczającego dopuszczalny próg, samochód uruchomi się normalnie.
Jeżeli natomiast wynik będzie pozytywny, blokada uniemożliwi uruchomienie pojazdu.
Nowoczesne urządzenia stosowane w Polsce wyposażone są również w funkcję wykonywania losowych badań już podczas jazdy. Kierowca otrzymuje sygnał dźwiękowy lub wizualny informujący o konieczności ponownego wykonania pomiaru.
Rozwiązanie to ma zapobiegać sytuacjom, w których badanie przed rozpoczęciem jazdy wykonałaby inna osoba.
Czy urządzenie zapisuje wyniki?
Tak.
Większość homologowanych blokad zapisuje informacje dotyczące między innymi:
- prób uruchomienia pojazdu,
- wyników badań,
- prób obejścia urządzenia,
- ewentualnych awarii.
Dane te mogą zostać odczytane podczas przeglądów serwisowych urządzenia.
Czy można oszukać blokadę alkoholową?
W praktyce pojawia się wiele mitów dotyczących sposobów obejścia urządzenia.
Niektóre osoby błędnie uważają, że wystarczy:
- poprosić inną osobę o wykonanie badania,
- przepłukać usta,
- użyć określonych preparatów.
Nowoczesne urządzenia projektowane są właśnie po to, aby utrudnić takie działania. Próby manipulowania blokadą mogą zostać zarejestrowane przez urządzenie, a dodatkowo mogą prowadzić do bardzo poważnych konsekwencji prawnych.
Najbezpieczniejsza i jedyna rozsądna zasada jest prosta:
Nie prowadzić pojazdu po spożyciu alkoholu.
Ile kosztuje blokada alkoholowa?
Koszt zależy od producenta, rodzaju urządzenia oraz wybranego modelu finansowania.
Najczęściej należy uwzględnić:
- koszt montażu,
- koszt demontażu,
- okresowe przeglądy i kalibrację,
- ewentualny wynajem urządzenia albo jego zakup.
Przed podjęciem decyzji warto dokładnie porównać oferty różnych firm i upewnić się, że urządzenie posiada wymagane dopuszczenia do stosowania w Polsce.
Czy mogę zamontować blokadę w swoim samochodzie?
Tak.
Najczęściej urządzenie montowane jest w pojeździe, którym kierowca zamierza się poruszać.
Montaż powinien zostać wykonany przez wyspecjalizowany serwis.
Czy można prowadzić samochód służbowy?
Tak, ale pod pewnymi warunkami.
Najważniejsze jest to, aby pojazd był wyposażony w homologowaną blokadę alkoholową.
Jeżeli samochód służbowy nie posiada takiego urządzenia, kierowca objęty zmienionym sposobem wykonywania zakazu nie może nim legalnie kierować.
W praktyce często wymaga to wcześniejszych ustaleń z pracodawcą.
Czy można prowadzić samochód należący do członka rodziny?
Tak.
Właściciel pojazdu nie ma tutaj decydującego znaczenia.
Najważniejsze jest to, aby samochód był wyposażony w blokadę alkoholową.
Czy trzeba wymienić prawo jazdy?
Tak.
Po wydaniu przez Sąd prawomocnego postanowienia konieczne jest dopełnienie formalności administracyjnych.
Organ wydający prawo jazdy dokonuje odpowiednich wpisów potwierdzających, że kierowca może prowadzić wyłącznie pojazdy wyposażone w blokadę alkoholową.
Bez dokonania tych czynności samo postanowienie Sądu nie oznacza jeszcze możliwości legalnego prowadzenia pojazdu.
Czy trzeba ponownie zdawać egzamin?
To zależy od konkretnej sprawy.
Obowiązek ponownego uzyskania uprawnień wynika z odrębnych przepisów regulujących kwestie cofnięcia lub odzyskania prawa jazdy.
Samo uzyskanie zgody na blokadę alkoholową nie rozstrzyga automatycznie tej kwestii.
Dlatego przed złożeniem wniosku warto dokładnie ustalić swoją sytuację prawną.
Co stanie się, jeśli kierowca spróbuje uruchomić samochód po alkoholu?
Jeżeli urządzenie wykryje alkohol przekraczający dopuszczalny próg, silnik nie zostanie uruchomiony.
Sama próba uruchomienia pojazdu nie jest równoznaczna z popełnieniem przestępstwa prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości, ponieważ do rozpoczęcia jazdy nie dochodzi.
Nie oznacza to jednak, że takie sytuacje można bagatelizować. Dane z urządzenia mogą zostać zapisane i ujawnione podczas jego serwisowania.
Czy można prowadzić motocykl?
Jeżeli orzeczenie Sądu obejmuje określoną kategorię pojazdów, możliwość korzystania z blokady zależy od tego, czy dany pojazd może zostać zgodnie z przepisami wyposażony w odpowiednie urządzenie.
Każdy przypadek warto przeanalizować indywidualnie.
Czy Sąd może cofnąć zgodę?
Tak.
Jeżeli kierowca narusza przepisy prawa lub swoim zachowaniem pokazuje, że ponownie stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego, może to prowadzić do dalszych konsekwencji prawnych.
Dlatego uzyskanie zgody Sądu nie oznacza, że późniejsze zachowanie kierowcy pozostaje bez znaczenia.
Najczęściej zadawane pytania
Czy blokada alkoholowa skraca zakaz prowadzenia pojazdów?
Nie.
Zmienia jedynie sposób wykonywania środka karnego.
Czy mogę prowadzić każdy samochód?
Nie.
Wyłącznie taki, który został wyposażony w blokadę alkoholową.
Czy mogę prowadzić samochód za granicą?
To zależy od przepisów obowiązujących w danym państwie oraz od uznawania polskich decyzji administracyjnych i sądowych. Przed wyjazdem warto sprawdzić obowiązujące regulacje.
Czy warto składać wniosek samodzielnie?
Jest to możliwe.
W praktyce jednak dobrze przygotowany wniosek, poparty odpowiednimi dokumentami oraz argumentacją odnoszącą się do przesłanek ustawowych, znacząco zwiększa szanse na uzyskanie pozytywnego rozstrzygnięcia.
Podsumowanie
Blokada alkoholowa jest jedną z najważniejszych instytucji prawa karnego wykonawczego dotyczących kierowców.
Daje możliwość wcześniejszego powrotu do prowadzenia pojazdów osobom, które swoim późniejszym zachowaniem udowodniły, że zasługują na kolejną szansę.
Nie jest jednak rozwiązaniem automatycznym.
Sąd każdorazowo bada indywidualną sytuację skazanego, jego postawę, sposób wykonywania orzeczonych obowiązków oraz to, czy dalsze prowadzenie pojazdu wyposażonego w blokadę alkoholową nie będzie stanowiło zagrożenia dla bezpieczeństwa w komunikacji.
Z naszego doświadczenia wynika, że odpowiednio przygotowany i właściwie uzasadniony wniosek znacząco zwiększa szanse na uzyskanie pozytywnego rozstrzygnięcia. Dlatego przed jego złożeniem warto przeanalizować całą sytuację prawną oraz zgromadzić dokumenty, które rzeczywiście mogą mieć znaczenie dla Sądu.
Powrót za kierownicę jest możliwy, ale wymaga spełnienia ustawowych warunków oraz przekonania Sądu, że kolejna szansa zostanie właściwie wykorzystana.
