List gończy nie zawsze musi oznaczać zatrzymanie, doprowadzenie i dalsze stosowanie izolacyjnych środków wobec podejrzanego. W odpowiednio prowadzonej sprawie możliwe jest doprowadzenie do uchylenia poszukiwań i umożliwienie podejrzanemu dobrowolnego stawienia się przed organem prowadzącym postępowanie.
W jednej z prowadzonych przez nas spraw wobec podejrzanego prowadzone były poszukiwania listem gończym. Sytuacja była dla klienta szczególnie trudna, ponieważ dalsze pozostawanie w takim stanie oznaczało realne ryzyko zatrzymania w dowolnym momencie, w tym podczas kontroli Policji, przekraczania granicy czy wykonywania zwykłych codziennych czynności.
Po przeanalizowaniu sytuacji procesowej obrońca przygotował i złożył do Prokuratury odpowiednio umotywowany wniosek o uchylenie listu gończego.
Kluczowym elementem argumentacji było wykazanie, że dalsze prowadzenie poszukiwań nie jest konieczne, ponieważ podejrzany – działając za pośrednictwem obrońcy – zadeklarował gotowość dobrowolnego stawienia się w Prokuraturze i udziału w czynnościach procesowych.
Prokurator uwzględnił argumentację obrony i wydał postanowienie o odwołaniu poszukiwań listem gończym.
W uzasadnieniu decyzji wprost wskazano, że do Prokuratury wpłynął wniosek obrońcy o uchylenie listu gończego, a podejrzany zobowiązał się do dobrowolnego zgłoszenia na czynności.
Co oznaczało to dla klienta?
Przede wszystkim zakończenie stanu permanentnego zagrożenia zatrzymaniem.
Po uchyleniu listu gończego klient mógł ustalić z organem prowadzącym postępowanie sposób i termin dobrowolnego stawienia się, zamiast oczekiwać na przymusowe zatrzymanie i doprowadzenie.
W praktyce ma to ogromne znaczenie.
Osoba poszukiwana listem gończym często obawia się, że samo ujawnienie miejsca pobytu albo kontakt z Prokuraturą automatycznie zakończy się zatrzymaniem i tymczasowym aresztowaniem. Nie w każdej sprawie taki scenariusz jest jednak nieunikniony.
Właściwie przygotowane stanowisko obrony może pozwolić wykazać, że podejrzany nie zamierza się ukrywać, chce uczestniczyć w postępowaniu i jest gotowy wykonywać obowiązki wynikające z prowadzonej sprawy.
Czy uchylenie listu gończego oznacza, że nie będzie tymczasowego aresztowania?
Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny.
Samo uchylenie listu gończego nie przesądza automatycznie wszystkich dalszych decyzji procesowych. Może jednak zasadniczo zmienić sytuację podejrzanego.
Jeżeli przyczyną poszukiwania było przede wszystkim to, że organ nie znał miejsca pobytu podejrzanego albo nie miał z nim kontaktu, dobrowolne zgłoszenie się i podjęcie współpracy procesowej może istotnie osłabić argument, że podejrzany będzie się ukrywał lub utrudniał postępowanie.
W omawianej sprawie udało się doprowadzić do sytuacji, w której klient mógł stawić się dobrowolnie na czynności bez konieczności realizacji listu gończego i bez automatycznego zatrzymania wynikającego z samych poszukiwań.
To pokazuje, że list gończy nie zawsze musi prowadzić do najbardziej dotkliwego scenariusza.
Dlaczego szybki kontakt z adwokatem ma znaczenie?
Przy liście gończym jednym z największych błędów jest bierne oczekiwanie.
Im dłużej podejrzany pozostaje nieuchwytny dla organów ścigania, tym łatwiej może powstać przekonanie, że celowo unika postępowania.
Zadaniem obrońcy jest przejęcie kontaktu z Prokuraturą lub Sądem, ustalenie aktualnego stanu sprawy oraz przedstawienie rozwiązania, które pozwoli zabezpieczyć prawidłowy tok postępowania bez konieczności stosowania najbardziej dolegliwych środków.
W zależności od sytuacji może to obejmować m.in.:
- złożenie wniosku o uchylenie listu gończego,
- wskazanie aktualnego miejsca pobytu podejrzanego,
- zadeklarowanie dobrowolnego stawiennictwa,
- uzgodnienie terminu czynności,
- przedstawienie argumentów przeciwko dalszemu stosowaniu środków izolacyjnych,
- przygotowanie klienta do przesłuchania i dalszego udziału w sprawie.
Pomoc obrońcy może całkowicie zmienić sposób powrotu do postępowania
Różnica pomiędzy osobą zatrzymaną na podstawie listu gończego a osobą, która za pośrednictwem obrońcy doprowadziła do jego uchylenia i dobrowolnie stawiła się przed organem, może być bardzo duża.
W pierwszym przypadku podejrzany traci kontrolę nad momentem i sposobem zatrzymania.
W drugim – obrona może wcześniej przygotować strategię, skontaktować się z organem prowadzącym sprawę i podjąć próbę uporządkowania sytuacji procesowej jeszcze przed stawiennictwem klienta.
Dlatego osoba, która dowiaduje się, że jest poszukiwana listem gończym, nie powinna zakładać z góry, że jedynym rozwiązaniem jest oczekiwanie na zatrzymanie.
W wielu sprawach warto najpierw sprawdzić, czy istnieją podstawy do złożenia wniosku o uchylenie listu gończego i umożliwienia dobrowolnego stawienia się przed Prokuraturą lub Sądem.
Każda sytuacja wymaga jednak indywidualnej analizy akt oraz przyczyn, dla których poszukiwania zostały zarządzone.
