Uniewinnienie od zarzutu udziału w zorganizowanej grupie przestępczej po apelacji obrony – art. 258 § 1 k.k.
Sam fakt współdziałania kilku osób przy popełnianiu przestępstw nie oznacza jeszcze istnienia zorganizowanej grupy przestępczej.
Pokazuje to jedna ze spraw prowadzonych przez obronę na etapie postępowania odwoławczego.
Klient został w pierwszej instancji uznany za winnego m.in. udziału w zorganizowanej grupie przestępczej, a działanie w ramach tej grupy stanowiło również element opisu pozostałych przypisanych mu czynów.
Sytuacja zmieniła się po wniesieniu apelacji przez obrońcę.
Sąd Apelacyjny dokonał ponownej oceny sprawy i uniewinnił klienta od zarzutu z art. 258 § 1 k.k.
Co bardzo istotne, konsekwencją tego rozstrzygnięcia było również wyeliminowanie z opisów pozostałych czynów ustalenia, że klient działał w ramach zorganizowanej grupy przestępczej.
Zmianie uległo również rozstrzygnięcie dotyczące kary – kara orzeczona wobec klienta została obniżona.
Skazanie za udział w zorganizowanej grupie przestępczej w pierwszej instancji
Sprawa dotyczyła poważnych zarzutów związanych z przestępczością narkotykową.
Sąd I instancji przyjął, że klient nie tylko uczestniczył w popełnianiu konkretnych czynów, ale również należał do zorganizowanej grupy przestępczej.
W konsekwencji został uznany za winnego odrębnego przestępstwa z art. 258 § 1 k.k.
Nie było to jednak jedyne znaczenie przyjęcia istnienia grupy.
Sąd I instancji powiązał również pozostałe zachowania klienta z funkcjonowaniem w strukturze grupy przestępczej. Tym samym ustalenie dotyczące grupy wpływało na ocenę całej jego działalności opisanej w wyroku.
Obrona zakwestionowała to rozstrzygnięcie w apelacji.
Kiedy współdziałanie staje się zorganizowaną grupą przestępczą?
To zasadnicze zagadnienie w sprawach dotyczących art. 258 k.k.
Kilka osób może wspólnie popełniać przestępstwa, a mimo tego ich zachowanie nie musi jeszcze oznaczać udziału w zorganizowanej grupie przestępczej.
Dla odpowiedzialności z art. 258 § 1 k.k. konieczne jest wykazanie czegoś więcej niż samego współdziałania.
Znaczenie ma przede wszystkim istnienie odpowiedniego stopnia zorganizowania, struktury, podziału ról, trwałości powiązań oraz wspólnego celu przestępczego.
Dlatego w sprawach dotyczących art. 258 k.k. jednym z podstawowych zadań obrony jest oddzielenie dwóch zagadnień:
współdziałania przy popełnieniu konkretnego przestępstwa
od
rzeczywistego uczestnictwa w zorganizowanej grupie przestępczej.
Granica pomiędzy tymi sytuacjami może mieć ogromne znaczenie dla odpowiedzialności oskarżonego.
Apelacja obrońcy – zakwestionowanie art. 258 § 1 k.k.
Po wydaniu niekorzystnego wyroku obrona wniosła apelację.
Jednym z jej istotnych elementów było zakwestionowanie podstaw pozwalających przypisać klientowi udział w zorganizowanej grupie przestępczej.
Sprawę ponownie przeanalizował Sąd Apelacyjny.
Rezultat postępowania odwoławczego był dla klienta istotny.
Sąd Apelacyjny uniewinnił go od czynu zakwalifikowanego z art. 258 § 1 k.k.
Oznaczało to, że prawomocnie nie przypisano mu udziału w zorganizowanej grupie przestępczej.
Wyeliminowanie „zorganizowanej grupy przestępczej” również z pozostałych czynów
Na tym jednak zmiana wyroku się nie zakończyła.
To szczególnie ważny element tego case study.
Skoro Sąd Apelacyjny uznał, że brak jest podstaw do przypisania klientowi uczestnictwa w zorganizowanej grupie przestępczej, należało również odpowiednio zmienić opisy pozostałych przypisanych mu czynów.
Sąd odwoławczy wyeliminował więc z nich element odnoszący się do działania klienta w ramach zorganizowanej grupy przestępczej.
W praktyce oznaczało to zasadniczą zmianę obrazu działalności przypisanej oskarżonemu.
Klient nadal ponosił odpowiedzialność za inne czyny objęte postępowaniem, jednak:
nie jako członek zorganizowanej grupy przestępczej.
To rozróżnienie jest bardzo istotne.
Uniewinnienie od art. 258 k.k. mimo odpowiedzialności za inne przestępstwa
Ta sprawa dobrze pokazuje jeszcze jedną zasadę.
Obrona w procesie karnym nie zawsze ma charakter „wszystko albo nic”.
Może się zdarzyć, że materiał dowodowy nie daje realnych podstaw do zakwestionowania wszystkich zarzutów, ale jednocześnie nie pozwala na przypisanie oskarżonemu części czynów albo kwalifikacji przyjętej przez Sąd I instancji.
W takim przypadku zadaniem adwokata od spraw karnych jest precyzyjne ustalenie, które elementy wyroku rzeczywiście znajdują oparcie w materiale dowodowym, a które można skutecznie zakwestionować.
W tej sprawie klient nie został uniewinniony od wszystkich zarzutów.
Został jednak uniewinniony od udziału w zorganizowanej grupie przestępczej.
Dodatkowo usunięto działanie w ramach takiej grupy z opisów pozostałych czynów, a orzeczona wobec niego kara została obniżona.
Dlaczego apelacja w sprawie o art. 258 k.k. może mieć znaczenie?
Skazanie przez Sąd I instancji nie kończy możliwości obrony.
Postępowanie odwoławcze pozwala zakwestionować m.in. sposób oceny dowodów, ustalenia faktyczne, przyjętą kwalifikację prawną oraz wymiar kary.
W sprawach dotyczących zorganizowanych grup przestępczych szczególnie istotne może być postawienie pytania:
czy materiał dowodowy rzeczywiście pozwala wykazać przynależność konkretnego oskarżonego do zorganizowanej struktury, czy pokazuje jedynie określone kontakty lub współdziałanie z innymi osobami?
W opisanej sprawie apelacja obrońcy doprowadziła do zasadniczej korekty wyroku.
Rezultat sprawy
✓ w I instancji klient skazany m.in. za udział w zorganizowanej grupie przestępczej
✓ zarzut z art. 258 § 1 k.k.
✓ wniesienie apelacji przez obrońcę
✓ zmiana wyroku przez Sąd Apelacyjny
✓ uniewinnienie klienta od zarzutu udziału w zorganizowanej grupie przestępczej
✓ wyeliminowanie działania w ramach zorganizowanej grupy z opisów pozostałych czynów
✓ obniżenie orzeczonej wobec klienta kary
✓ prawomocny brak skazania klienta za art. 258 § 1 k.k.
