Sprawy dotyczące znęcania się z art. 207 k.k. bardzo często rozgrywają się na tle wieloletnich konfliktów małżeńskich, rozstań i postępowań rozwodowych. Sam fakt istnienia poważnego konfliktu pomiędzy małżonkami nie oznacza jednak jeszcze, że zachowanie jednej ze stron realizuje znamiona przestępstwa znęcania się.
Pokazuje to jedna ze spraw prowadzonych przez naszą kancelarię, która trafiła do nas na etapie postępowania odwoławczego.
Klient został wcześniej uznany przez Sąd Rejonowy za winnego czynu kwalifikowanego m.in. z art. 207 § 1 k.k., czyli przestępstwa znęcania się.
Obrona nie zgodziła się z taką oceną zdarzeń i zaskarżyła wyrok.
Apelacja okazała się skuteczna. Sąd Okręgowy we Wrocławiu zmienił wyrok Sądu I instancji, eliminując z kwalifikacji prawnej art. 207 § 1 k.k.
Co więcej, po przyjęciu łagodniejszej oceny prawnej poszczególnych zachowań Sąd zdecydował o warunkowym umorzeniu postępowania karnego na okres 2 lat próby.
Skazanie za znęcanie się przed Sądem I instancji
Sprawa dotyczyła relacji pomiędzy małżonkami pozostającymi w poważnym konflikcie.
W tle postępowania karnego znajdował się również rozpad małżeństwa i postępowanie rozwodowe.
Ma to istotne znaczenie w sprawach dotyczących art. 207 k.k. Konflikt pomiędzy małżonkami może prowadzić do wzajemnych pretensji, kłótni, obraźliwych wypowiedzi, a niekiedy również zachowań przekraczających granice dozwolone prawem.
Nie oznacza to jednak, że wszystkie takie zachowania należy automatycznie połączyć w jeden czyn i zakwalifikować jako znęcanie się nad osobą najbliższą.
Sąd Rejonowy przyjął w tej sprawie taką właśnie kwalifikację, uznając klienta za winnego czynu obejmującego art. 207 § 1 k.k. oraz art. 157 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.
Z punktu widzenia obrony ocena ta była nieprawidłowa.
Apelacja obrońcy – konflikt małżeński wymaga oceny konkretnych zachowań
Sprawa trafiła do kancelarii na etapie odwoławczym.
Podstawowym zadaniem obrony było ponowne przeanalizowanie materiału dowodowego oraz odpowiedź na pytanie, czy zachowania przypisane klientowi rzeczywiście tworzyły przestępstwo znęcania się w rozumieniu art. 207 § 1 k.k.
W apelacji zakwestionowano ocenę przyjętą przez Sąd Rejonowy.
Istotne było właściwe osadzenie poszczególnych zdarzeń w realiach silnego konfliktu małżeńskiego oraz trwającego rozpadu związku, zamiast automatycznego traktowania całej relacji stron jako procesu znęcania się.
W sprawach z art. 207 k.k. ma to szczególne znaczenie.
Postępowanie karne nie powinno sprowadzać się wyłącznie do stwierdzenia, że pomiędzy małżonkami dochodziło do nagannych zachowań. Konieczna jest odpowiedź na znacznie dalej idące pytanie:
czy zachowania udowodnione oskarżonemu rzeczywiście wyczerpują znamiona przestępstwa znęcania się?
Obrona wskazywała, że ocena dokonana przez Sąd I instancji poszła w tym zakresie zbyt daleko.
Sąd Okręgowy zmienia wyrok – brak skazania za art. 207 k.k.
Sprawę rozpoznał Sąd Okręgowy we Wrocławiu, IV Wydział Karny Odwoławczy.
Wyrokiem z 16 grudnia 2024 r., wydanym na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok.
Zmiana była zasadnicza.
Sąd odwoławczy nie utrzymał skazania klienta za przestępstwo znęcania się z art. 207 § 1 k.k.
Zamiast traktować przypisane zachowania jako znęcanie, Sąd dokonał ich odrębnej oceny prawnej.
Jedno z zachowań zostało zakwalifikowane jako znieważenie z art. 216 § 1 k.k., natomiast drugie – związane ze spowodowaniem obrażeń naruszających czynności narządów ciała na okres powyżej 7 dni – jako czyn z art. 157 § 1 k.k.
W konsekwencji z kwalifikacji prawnej zniknął art. 207 § 1 k.k.
Warunkowe umorzenie postępowania zamiast skazania za znęcanie
Zmiana kwalifikacji prawnej otworzyła drogę do znacznie korzystniejszego zakończenia całej sprawy.
Sąd Okręgowy zastosował art. 66 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 67 § 1 k.k. i warunkowo umorzył postępowanie karne na okres 2 lat próby.
Rezultat postępowania odwoławczego był więc dla klienta zasadniczo odmienny od sytuacji po wyroku Sądu Rejonowego.
Po rozpoznaniu apelacji obrońcy klient nie został prawomocnie skazany za znęcanie się z art. 207 § 1 k.k., a postępowanie dotyczące czynów przyjętych przez Sąd Okręgowy zostało warunkowo umorzone.
To bardzo dobrze pokazuje znaczenie prawidłowego skonstruowania apelacji.
Postępowanie odwoławcze nie musi ograniczać się do próby niewielkiego złagodzenia kary. W odpowiedniej sprawie zakwestionowanie błędnej oceny prawnej dokonanej przez Sąd I instancji może doprowadzić do zmiany samej kwalifikacji czynu, a następnie otworzyć możliwość zastosowania rozwiązania znacznie korzystniejszego dla oskarżonego.
Konflikt małżeński nie oznacza automatycznie znęcania się
Ta sprawa pokazuje jeszcze jedną istotną rzecz.
Nie każde naganne zachowanie wobec małżonka jest przestępstwem znęcania się z art. 207 k.k.
Możliwe jest ustalenie, że konkretne zachowanie stanowi inne przestępstwo, a jednocześnie brak jest podstaw do przypisania oskarżonemu odpowiedzialności za znęcanie.
Ma to szczególne znaczenie w sprawach, w których postępowanie karne toczy się równolegle z postępowaniem rozwodowym albo głębokim konfliktem rodzinnym.
Sam rozwód oczywiście nie powoduje, że zarzuty jednej ze stron są nieprawdziwe. Nie może być również automatycznym argumentem obronnym.
Jest jednak istotnym elementem kontekstu, który należy skonfrontować z całym materiałem dowodowym, charakterem relacji stron oraz konkretnymi zachowaniami przypisywanymi oskarżonemu.
Jak bronić się przed zarzutem z art. 207 k.k.?
Ta sprawa dobrze pokazuje, dlaczego obrona w postępowaniu dotyczącym znęcania się nie powinna ograniczać się do prostego twierdzenia:
„to nie była przemoc, tylko konflikt małżeński”.
Konieczna jest analiza każdego zachowania przypisywanego oskarżonemu i sprawdzenie, czy po ich prawidłowej ocenie rzeczywiście można mówić o realizacji znamion art. 207 k.k.
W opisywanej sprawie Sąd Okręgowy ostatecznie uznał, że właściwe jest wyodrębnienie konkretnych zachowań i przypisanie im innych kwalifikacji prawnych, a nie utrzymanie odpowiedzialności za znęcanie się.
To doprowadziło nie tylko do wyeliminowania art. 207 § 1 k.k., ale również do warunkowego umorzenia postępowania karnego.
Rezultat sprawy
✓ skuteczna apelacja obrońcy
✓ zmiana wyroku Sądu Rejonowego przez Sąd Okręgowy we Wrocławiu
✓ wyeliminowanie art. 207 § 1 k.k.
✓ brak prawomocnego skazania klienta za znęcanie się
✓ przyjęcie łagodniejszych kwalifikacji prawnych poszczególnych zachowań
✓ warunkowe umorzenie postępowania karnego na okres 2 lat próby
